دانشجو: علی عیدی عطارزاده
استاد راهنما: دکتر فاطمه وجدانی
استاد مشاور:
استاد داور:
سال: 1403
رشته: تربیت اخلاقی
انسان بهواسطة قابلیت تربیتپذیری خود میتواند استعدادهای طبیعی و عواطف خود را در راستای رسیدن به کمال به کار گیرد. در رویکرد اسلامی، هدف نهایی آفرینش، دستیابی به مقام انسان کامل و قرب به خداوند است. تربیت اخلاقی دینی، متناسب با آموزههای دینی، به شناسایی فضائل و رذائل و ایجاد انگیزش برای رویآوری به صفات حمیده میپردازد. باوجود تلاشهای انجامشده در نظام آموزشی ایران برای تربیت اخلاقی مؤثر، نتایج تحقیقات نشان میدهد که این هدف بهطور کامل محقق نشده و دانشآموزان بهخوبی برای مواجهه با چالشهای دنیای واقعی آماده نیستند. پژوهش حاضر به بررسی نقش موقعیت تربیتی در فرآیند تربیت اخلاقی دانشآموزان میپردازد و هدف آن شناسایی ویژگیها و قوانین فضای واقعی دنیا بهعنوان بستر پرورش انسان است . این تحقیق به دنبال بازشناسی ویژگیهای موقعیت تربیتی تحولآفرین با تکیه بر اندیشههای امیرالمؤمنین علی (ع) است و راهبردها و روشهای عملیاتی برای طراحی برنامه تربیتی اخلاقی مؤثر در مدارس را پیشنهاد میکند. روش تحقیق ، توصیفی – تحلیلی است. در بخش یافته ها، بر اساس مستندات موجود از فرمایشات حضرت علی (ع)، یازده ویژگی برای دنیا استخراج شد که به شرح زیر میباشد: آمیختگی حق و باطل ، محلی برای تنوع و کثرت انسان ها ، سرایی از عوامل رنج و لذت ، دار تغییرها و دگرگونی ها ، سرای جولان شیطان ، سرای حق و تکلیف ، دار آزمایش ، رابطه و پیوستگی دنیا با جهان آخرت ، سرای تأثیر متقابل اعمال و نیز دنیا جایگاه سرنوشت مشترک . همچنین ، با استفاده از کلمات امیرالمؤمنین ، اصول مواجهه سازنده با دنیا را در پنج عنوان ایمان ، تقوا ، تنظیم گرایش ها ، خردورزی و نیز کسب فضایل اجتماعی بدست آمد. گام بعدی عبارت بود از طراحی مدرسه به صورت موقعیت تحول آفرین (با الهام از ویژگی های دنیا و اصول مواجهه سازنده با آن)، در راستای رسیدن به این هدف ، هفت راهبرد برای نزدیک سازی موقعیت مدرسه به قوانین دنیای واقعی ، به صورت زیر بدست آمد : تنظیم روابط بر اساس حق و باطل ، ترکیب سختی و آسایش ، اجتماع سازی با رعایت اصل تنوع ، تأمین حق انتخابگری ، همگام سازی مناسب با تغییرات محیطی ، سنجش هدفمندانه و بازخورد محور و همه جانبه ، ایجاد زمینه برای بروز پیامدهای طبیعی افعال. در نهایت ، به ملاحظه راهبردها، برخی روش های اجرایی در مدارس نیز پیشنهاد شد.
